DÜNYA METEOROLOJİ TEŞKİLATI

Dünya Meteoroloji Teşkilatı (World Meteorological Organization-DMT), hava olaylarını gözlemleyen, atmosfer hareketlerinin su kaynaklarının dağılımı ve okyanuslar üzerindeki etkilerini inceleyen, 185’i üye devlet, altısı ise toprak parçası (territory) olmak üzere 191 üyeli bir BM uzman kuruluşudur

Göreceli olarak küçük bir örgüt olan DMT’nun toplam 250-300 civarında personeli bulunmaktadır. Bu sayının yaklaşık 70-80 kadarı profesyonel kadroda yer almaktadır.

B. Türkiye’yle İlişkiler ve İlişkilerin Geliştirilmesine Dair Öneriler

Ülkemiz DMT’ya 1949 tarihli ve 5411 sayılı Kanun’la üye olmuştur.

Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürü İsmail Güneş, 25 Mayıs-12 Haziran 2015’te Cenevre’de düzenlenen 17. DMT Kongresi’nde İcra Konsey üyeliğine seçilmiştir. Konsey üyeleri kişisel kapasiteleriyle görev yapmakta olup, DMT tarihinde ilk defa ülkemizden bir kişi Konsey üyesi olmuştur.

Meteoroloji Genel Müdürü Volkan Mutlu Çoşkun, Avrupa Bölgesel Birliği (RA-VI) içerisinde sağlanan uzlaşma sonrası, İcra Konseyi üyeliğine seçimsiz bir şekilde kabul edilmiştir. RA-VI’dan Avusturya (Bölge Başkanı), Almanya (DMÖ Başkanı), İsviçre, İtalya, İspanya, Rusya Federasyonu, İngiltere ve Fransa adayları ülkemizin adayı ile birlikte İcra Konseyine atanmıştır.

Hava ve su kaynaklı atmosfer olaylarının takip edilmesi, bu çerçevede üye ülkeler arasında işbirliğinin geliştirilmesi ve ortak bir standardın oluşturulması amacıyla kurulan DMT, özellikle son dönemde meydana gelen felaketlerle faaliyet alanını doğal afetlerin önlenmesi ve etkilerinin azaltılması yönünde geliştirmiştir. DMT’nun son yıllarda çalışmalarını yoğunlaştırdığı bir diğer alan da iklim değişikliğidir.

Temel Organlar ve Alt Kuruluşlar

a. Dünya Meteoroloji Kongresi:

Dünya Meteoroloji Kongresi, anılan örgüt bünyesindeki nihai karar merciidir. Dört yılda bir toplanmaktadır. Kongre’de, Teşkilatın temel politikaları belirlenmekte, Başkan ve Başkan Yardımcıları, Genel Sekreter, İcra Konseyi üyeleri seçilmektedir.

Son DMT Kongresi 22 Mayıs – 2 Haziran 2023 tarihlerinde Cenevre’de gerçekleştirilmiştir. 2025 Ekim ayında ise Olağanüstü Kongre düzenlenmiştir.

b. Sekretarya:

19. Kongre’de Prof. Celeste Saulo (Arjantin) Genel Sekreterlik görevine seçilerek DMT’nin ilk kadın Genel Sekreteri olmuştur. Kongre’de ayrıca, Dr. Abdulla Al Mandous (BAE) Başkanlığa, Daouda Konate (Fildişi Sahili) 1. Başkan Yardımcılığına, Eoin Moran (İrlanda) 2. Başkan yardımcılığına, Mrutyunjay Mohapatra (Hindistan) 3. Başkan Yardımcılığına seçilmiştir.

c. İcra Konseyi:

Dört yılda bir bölge esasına göre seçilen en fazla 37 üyeden oluşan Yürütme Konseyi, yılda bir kez toplanmaktadır. Üye ülkeler arasında şekillenen “Centilmenler Anlaşması”na göre her bölgesel grup (Regional Association) İcra Konseyi’nde en az üç, en fazla dokuz üyeyle temsil edilebilmektedir.

19. DMT Kongresinde 6. Bölge Birliğini temsilen 7 sandalye için Yürütme Konseyi üyeliğine ülkemiz dahil toplamda 10 ülke aday olmuştur.Yapılan seçimlerde Meteoroloji Genel Müdürü Sayın Volkan Mutlu Coşkun, Yürütme Konseyi üyeliğine seçilmiştir.

Ülkemizin yanısıra, İtalya, İsviçre, Fransa, Almanya, Norveç, Birleşik Krallık'ın adayları Yürütme Konseyi üyeliğine seçilmiş, İspanya, RF ve Hollanda'nın adayları listedışı kalmıştır.

Yürütme Konseyi 79. Toplantısı 16-20 Haziran 2025 tarihlerinde, Olağanüstü DMT Kongresi ise 20-23 Ekim tarihleri arasında Cenevre’de düzenlenmiş, bahsekonu toplantılara Meteoroloji Genel Müdürü Volkan Mutlu Coşkun katılmıştır.

d. Bölgesel Gruplar:

DMT bünyesinde altı Bölgesel Grup bulunmaktadır.Bölgesel Gruplar dört yılda bir toplanmaktadır. Birden fazla Bölgesel Grup üyeliği mümkündür. Ülkemiz 50 üyeli Avrupa Bölge Grubu (RA-VI) içinde yer almaktadır.

e. Teknik Komisyonlar:

DMT bünyesinde ayrıca, aşağıda kayıtlı sekiz teknik komisyon bulunmakta olan komisyonlar, Örgüt’te başlayan reform çalışmaları çerçevesinde, 3-14 Haziran 2019 tarihlerinde Cenevre'de düzenlenen 18. Dünya Meteoroloji Kongresi’nde (Cg-18) alınan kararla birleştirilerek “Gözlem, Altyapı ve Bilgi Sistemleri Komisyonu (INFRACOM)” ile “Hava, İklim, Su ve İlgili Çevresel Hizmetler ve Uygulamalar Komisyonu (SERCOM)” olmak üzere iki ana teknik komisyona dönüştürülmüştür.

Karar ve Belgeler

Dünya Meteoroloji Teşkilatı bünyesindeki kararlar, her dört yılda bir gözden geçirilen sekiz yıllık döneme ait uzun dönemli planlar, (genel politikalar, stratejiler ve öncelikler), orta vadeli planlar (teşkilatın bütçesi vb.) ile kısa vadeli planlar (teşkilatın iki yıllık döneme ait bütçe düzenlemeleri) üzerinden alınmaktadır.

Türkiye ile İlişkiler:

19. DMT Kongresinde düzenlenen seçimlerde Meteoroloji Genel Müdürü Sayın Volkan Mutlu Coşkun, Yürütme Konseyi üyeliğine tekrar seçilmiştir.

Üst Düzey Yöneticiler:

Genel Sekreter – Celeste Saulo

1964 yılında Buenos Aires’te doğmuştur.

Saulo, 1 Ocak 2024 tarihi itibarıyla DMT Genel Sekreterliği görevini yürütmektedir ve bu pozisyona getirilen ilk kadın ve ilk Güney Amerikaş kişidir. 2014’ten bu yana Arjantin Ulusal Meteoroloji Servisinin de direktörlüğünü yapmaktadır.