Dünya Sağlık Teşkilatı(World Health Organization, www.who.int) sağlık alanında faaliyet gösteren BM ihtisas kuruluşudur. Temel amacı, mümkün olan en fazla sayıda insanı fiziki, zihinsel ve sosyal anlamda olanaklar ölçüsünde sağlıklı kılmaktır.

Temmuz 1946’da New York’ta düzenlenen Uluslararası Sağlık Konferansı’nda BM’ye üye 51 ülkenin temsilcisi ile FAO, ILO, UNESCO, OIHP (Merkezi Paris’te bulunan Uluslararası Halk Sağlığı Bürosu), Kızılhaç, Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu ve Rockefeller Vakfı Temsilcileri, Dünya Sağlık Teşkilatı Anayasası’nı hazırlamışlardır. Aynı tarihte Türkiye dahil 62 ülke Anayasayı imzalamıştır. Anayasa’nın yürürlüğe girme koşulu olan 26 üye ülkenin onayı 7 Nisan 1948’de gerçekleşmiş ve DST bu tarihte resmen BM ihtisas kuruluşu haline gelmiştir. Halen 194 üyesi bulunmaktadır.

Örgüt’ün kuruluş yıldönümü olan 7 Nisan, her yıl Dünya Sağlık Günü olarak kutlanmaktadır.

Temel Organlar :

- Dünya Sağlık Asamblesi:

Üye ülkelerin Sağlık Bakanlarının katılımıyla her yıl Mayıs ayında yaklaşık bir hafta süreyle Cenevre’de toplanmaktadır. Asamble’nin, Örgütün temel politikalarını belirlemek, İcra Kurulu üyelerini seçmek, İcra Kurulu tarafından aday gösterilen DST Genel Direktörünü atamak, Örgütün mali politikasını denetlemek, bütçeyi gözden geçirerek onaylamak gibi temel görevleri bulunmaktadır. Asamble’de üye ülkelerin çoğunluğu toplantı yeter sayısını oluşturmaktadır. Anlaşmaların onaylanması, statü belgesinin değişimi, BM ve diğer uluslararası kuruluşlarla işbirliğine ilişkin anlaşmaların kabulü gibi önemli konulardaki kararlar 2/3 çoğunlukla, önemli sayılacak konuların tespiti dahil diğer konulardaki kararlar salt çoğunlukla alınmaktadır.

- İcra Kurulu:

Asamble tarafından üç yıl süreyle seçilen 34 ülkenin sağlık alanında uzman temsilcilerinden oluşmaktadır. Üyelerinin 1/3’ü her yıl değişmektedir. İcra Kurulu biri Ocak-Şubat aylarında, diğeri de Asamble’den hemen sonra Mayıs ayında olmak üzere yılda en az iki kere toplanmaktadır. İcra Kurulu toplantılarında Asamble’nin gündemi kararlaştırılmakta ve burada alınacak kararların tasarıları şekillendirilmektedir. Ayrıca bütçe ve çalışma raporları gözden geçirilmekte, güncel küresel sağlık konuları ele alınmakta, boşalan Genel Direktörlük makamına gösterilen adaylar değerlendirilerek bunlar arasından seçilen biri DSA’nın onayına sunulmaktadır.

Ülkemiz 1950-1952, 1965-1967, 1980-1982, 1994-1996, 2007-2009 ve2016-2019 dönemlerinde İcra Kurulunda üye sıfatıyla temsil edilmiştir.

Mayıs 2009’da yapılan 125. İcra Kurulu toplantısından itibaren gözlemci sıfatıyla toplantılara iştirak edilmiştir. Eylül 2015’te Vilnius’te düzenlenen DST Avrupa Bölge toplantısında ülkemizin 2016-2019 dönemi Kurul üyeliğine adaylığı üzerinde mutabakat sağlanmıştır. Adaylığımız Mayıs 2016’da düzenlenen Dünya Sağlık Asamblesi’nde kabul edilmiştir.

- Genel Direktör:

Genel Direktör, Örgütün idaresinde ve politikaların uygulanmasında önemli bir yere sahiptir. Beş yıllığına İcra Kurulu tarafından gizli oylama ile seçilir ve Asamble tarafından atanır. Sadece bir kez tekrar seçilme imkânı bulunmaktadır.

2017 Mayıs ayında düzenlenen Dünya Sağlık Asamblesi'nde yapılan DST Genel Direktörlük seçimlerinde Tedros Adhanom Ghebreyesus (Etiyopya) beş yıllık bir süre için bu göreve seçilmiş olup; 2022 yılında yenilenen seçimlerde tek aday gösterilerek tekrar seçilen Ghebreyesus’un 2027’ye kadar görevine devam etmesi beklenmektedir.

- Sekretarya:

Genel Direktörün teknik ve idari başkanlığında tüm DST personelini içermektedir. Sekretarya, Cenevre’deki Merkez birimlerinin yanısıra, altı Bölge Bürosu [Avrupa (Kopenhag), Doğu Akdeniz (Kahire), Afrika (Harare), Amerika (Vaşington), Batı Pasifik (Manila), Güneydoğu Asya (Yeni Delhi)], üye ülkelerdeki temsilcilikler veya irtibat ofislerinden oluşmaktadır.

İzlenen Politikalar :

Sağlık alanında küresel düzeyde norm ve standart belirleyen yegane uluslararası uzmanlık kuruluşu olan DST’nin, özellikle uluslararası mülkiyet dışı adların tescili, uluslararası ilaç düzenlemeleri ve sağlık politikaları ile az gelişmiş ülkelerdeki sağlık sistemlerinin gelişiminde önemli yetki ve ağırlığı bulunmaktadır.

Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi (FCTC):

Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi 2004’te 56. Dünya Sağlık Asamblesi’nde kabul edilmiş, 27 Şubat 2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Sözleşme, kamu sağlığı alanında uluslararası seviyede DST tarihinde en önemli kazanımlar arasında kabul edilmektedir. Kamu sağlığı alanındaki tek bağlayıcı Anlaşma’dır.

Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’ne kapsamlı bir ek teşkil eden “Tütün Ürünlerinin Yasadışı Ticaretini Önlemeye İlişkin Protokol” uluslararası anlaşma niteliğinde olup, 2018 yılında yürürlüğe girmiştir. Protokol ile tütün ürünlerinin yasa dışı ticaretini engellemek, yasa dışı tütün ticaretini tespit etmek, arz zincirini kontrol etmek ve düzenlemek üzere alınacak önlemler, uygulanacak yaptırımlar ve taraf devletler arasında işbirliği hususları düzenlenmiştir. Protokol’e 62 devlet üyedir. Ülkemiz Protokol’e 2018’de taraf olmuştur.

FCTC 11. Taraflar Konferansı (COP11) 17-22 Kasım 2025 tarihlerinde, Tütün Ürünlerinin Yasadışı Ticaretinin Önlenmesi Protokolü Taraf Ülkeler Dördüncü Toplantısı (MOP4) ise 24-26 Kasım 2025 tarihlerinde Cenevre’de gerçekleştirilmiştir. Anılan toplantılara Sağlık (sadece COP11 için), Tarım ve Orman ile Ticaret Bakanlıklarımızdan (sadece MOP4 için) katılan heyetler katılmıştır.

DST, bulaşıcı hastalıklar ile HIV/AIDS konusunda ve aile ve toplum sağlığı alanında önemli faaliyetler yürütmektedir. Bu alandaki çalışmalarda, “HIV/AIDS, Tüberküloz ve Sıtma ile Mücadele Küresel Fonu” (Global Fund) ile işbirliği yapmaktadır. DST, UNAIDS adlı kuruluşun on ortak sponsoru arasında da yer almaktadır.

Sağlığın insan hakları boyutu, çevre ve iklim değişikliği ile göç-sağlık ilişkilerini giderek daha fazla gündeme getiren DST, son dönemde uluslararası alanda yaşanan gelişmeler ışığında IOM ve BMMYK ile birlikte göç ve sağlık konusunda paydaşlar arasında işbirliğinin arttırılması ve bu konuda farkındalık yaratılmasına gayret etmektedir. Bu çerçevede, 21-23 Şubat 2017 tarihlerinde Sri Lanka/Kolombo'da “Göçmen Sağlığı İkinci Küresel İstişare Toplantısı” gerçekleştirilmiştir.

Her yıl Örgüt tarafından yayımlanan Dünya Sağlık Raporu, teşkilatın faaliyetleri konusunda önemli bir kaynak ve referans teşkil etmektedir.

Türkiye-DST İlişkileri

Haziran 1949 tarih ve 5062 sayılı Kanun’la Dünya Sağlık Teşkilatı Anayasası’nı onaylayarak DST’ye resmen üye olmuştur. DST’nin ülkemizle olumlu ilişkileri mevcuttur. Bölgesel alanda birçok proje gerçekleştirilmektedir.

Ülkemiz, 53 üyesi bulunan DST Avrupa Bölgesi’nde (EURO) yer almaktadır.

Dünya Sağlık Teşkilatı Avrupa Bölgesi’nin Komite Toplantıları her yıl merkez Kopenhag veya üye ülkelerden birinde Eylül ayında gerçekleştirilmektedir.

Türkiye, DST ile 19 Ekim 1950 tarihinde “Teknik Yardım Anlaşması”, 6 Ağustos 1984 tarihinde “Temel Sağlık Hizmetleri Program Anlaşması” ve 1986-87 yılları ile her iki yılda bir tekrarlanan ve 2006-2007 Dönemini de kapsayan “Orta Vadeli İşbirliği Program Anlaşmaları”yla ilişkilerini sürdürmüştür.

2008 yılı itibarıyla ülkemiz ile DST arasında teknik işbirliğinin çerçevesi, DST Avrupa Bölge Ofisi ile imzalanan ve Türkiye’deki ihtiyaçlar çerçevesinde belirlenen alanları kapsayan İki Yıllık İşbirliği Anlaşmalarıyla düzenlenmektedir.

İki yıllık İşbirliği Anlaşmaları kapsamında halk sağlığı, antibiyotiklerin akılcı kullanımı, anne-çocuk sağlığı, kaliteli ve erişilebilir sağlık hizmetlerinin herkese sunulabilmesi, sağlık bilgi sistemlerinin güçlendirilmesi, bulaşıcı tehditler yönetimi ve acil durumlara hazırlık gibi konulara ilişkin işbirliği alanları öne çıkmaktadır. Sağlık Bakanlığımız, uygulamalarında güncel sağlık imkânları konusunda DST’den aktif olarak istifade etmektedir.

DST’nin Ankara’da bir ülke ofisi, Gaziantep’te ise 2013’te faaliyete geçen bir saha ofisi bulunmaktadır. "İnsani ve Sağlık Acil Durumlarına Hazırlık DST Coğrafi Ayrık Ofisi" 10 Eylül 2020 tarihinde gerçekleştirilen törenle İstanbul’da faaliyetlerine başlamıştır.

Sağlık Bakanı Sayın Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, 20 Mayıs2025tarihinde Cenevre’de düzenlenen 78.Dünya Sağlık Asamblesikatılmıştır.